H2S-geur bij afvalwaterzuivering: waar het ontstaat en hoe je het aanpakt

De geur van rotte eieren is bij afvalwaterzuivering vrijwel altijd terug te voeren op één stof: H2S, ofwel zwavelwaterstof. Voor omwonenden is het vooral hinderlijk, maar voor installaties en medewerkers is het ook ronduit gevaarlijk. Of het nu gaat om een gemeentelijke rioolwaterzuivering, een rioolgemaal of een bedrijfswaterzuivering in de industrie: wie de H2S-geur wil aanpakken, moet weten waar het gas ontstaat en welke filteroplossing daarbij hoort.

Hoe ontstaat H2S in afvalwater?

Afvalwater wordt vaak onder anaerobe condities getransporteerd, dus met heel weinig zuurstof. Bacteriën breken onder die omstandigheden organisch materiaal af en daarbij ontstaat H2S. In lange persleidingen en rioolstelsels kan de concentratie flink oplopen. Zodra het water vrijkomt, bijvoorbeeld in een ontvangstkelder, komt het gas in de lucht terecht.

Welke processtappen zorgen voor de meeste geuroverlast?

De grootste geurbronnen zitten vooral aan het begin van het zuiveringsproces:

• Ontvangstkelder: hier stroomt het afvalwater binnen en wordt het als het ware gestript. Dat levert vaak de hoogste H2S-concentraties op.
• Buffertank: deze tank vangt schommelingen in aanvoer en concentratie op. Die schommelingen zijn groot: de concentratie verschilt per temperatuur, per tijdstip en bijvoorbeeld op het moment dat 's ochtends iedereen tegelijk doortrekt.
• Slibverwerking: het afgescheiden vaste deel geeft een sterke geur af.
• DAF-units: bij industriële zuiveringen worden met kleine luchtbelletjes vaste deeltjes naar het oppervlak gebracht en afgeschuimd. Door die belletjes komt ook H2S vrij.

Bij een decentrale opzet geven we juist deze stappen een hogere filtercapaciteit, zodat de geurfilters daar staan waar de belasting het grootst is.

De tweetrapsaanpak: bulkfilter plus kleurindicator

Voor H2S passen we bij zuiveringen meestal een tweetrapsopbouw toe in een ontgeuringsinstallatie:

1. Geïmpregneerde actieve kool als bulkmedium. H2S is een zuur gas en laat zich goed chemisch afvangen met kool die met een basische stof is geïmpregneerd. Die reactie is onomkeerbaar, waardoor het gas niet meer vrijkomt. Laboratoriumwaarden van 30 tot 40 gewichtsprocent worden vaak genoemd: 100 kg kool zou dan 30 tot 40 kg H2S kunnen opnemen. Wij rekenen bewust conservatief met circa 25%, zodat de beloofde standtijd ook in de praktijk wordt gehaald.
2. Een toplaag van kaliumpermanganaat-medium. Dit chemische filtermedium vangt ook H2S, mercaptanen en andere sulfides af, en heeft een handige eigenschap: het verkleurt. Van paars via donkerbruin naar lichtgeel en uiteindelijk wit. Begint de toplaag te verkleuren, dan weet je dat de bulkkool eronder verzadigd raakt.

Die kleurindicator is belangrijk, omdat je bij actieve kool niet kunt meten hoe dicht je bij de verzadigingsgrens zit. Zonder indicator merk je pas iets als de geur doorslaat. Met de toplaag kun je vervanging plannen voordat omwonenden het ruiken.

Speelt er naast H2S ook ammoniak? Bij lage concentraties volstaat de tweetrapsopbouw meestal. Bij hogere concentraties voegen we een specifiek medium voor ammoniak toe, zoals zuur geïmpregneerde kool uit ons assortiment actief kool filtermedium.

H2S: niet alleen een geurprobleem

H2S wordt niet voor niets een sluipmoordenaar genoemd. Bij lage concentraties ruik je het direct, maar bij hogere concentraties raakt je reukvermogen verdoofd en ruik je het gas niet meer. Langdurige blootstelling vanaf ongeveer 100 ppm is schadelijk, en rond 1000 ppm, een waarde die in de praktijk echt voorkomt, is blootstelling direct dodelijk. Bij het vervangen van filtermedium werken onze monteurs daarom met strikte veiligheidsinstructies: eerst de concentratie meten met een H2S-meter, en pas daarna aan de slag met de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen.

Daarnaast tast H2S installaties aan. In schakelkasten en elektronica leidt het tot corrosie die niet meer terug te draaien is. Daar vraagt het om een andere, proactieve aanpak. Lees daarover meer in onze blog over bescherming tegen corrosieve gassen in waterzuivering en schakelruimtes en op de pagina corrosiebestrijding.

Snel schakelen bij geuroverlast

Een rioolgemaal midden in een woonwijk is kritisch: als het daar gaat stinken, wil je dat het probleem dezelfde dag is opgelost. Met onze eigen zuigwagen wisselen we filtermedium snel en ergonomisch uit, zonder afhankelijk te zijn van de beschikbaarheid van derden. Bij een van onze contracten met een waterbeheerder zeggen we zelfs toe om een geurprobleem binnen één dag op te lossen.

Conclusie: H2S-geur gericht en veilig aanpakken

H2S-geur bij afvalwaterzuivering ontstaat vooral aan het begin van het proces en vraagt om een filteroplossing die daarop is afgestemd. Met een tweetrapsopbouw van geïmpregneerde kool en een verkleurende toplaag houd je grip op de standtijd en voorkom je doorslag. Benieuwd wat dit voor jouw zuivering of rioolgemaal betekent? Bekijk onze oplossingen voor afvalwater- en rioolwaterzuiveringsinstallaties of neem contact op voor een vrijblijvend advies.